Zegary słoneczne Warmii i Mazur współcześnie (jeszcze) istniejące
Bartoszyce
Bielica (54°6'N, 19°46'E)
Zegar słoneczy jest usytuowany na południowej ścianie willi odbudowanej po II wojnie światowej i prawdopodobnie z tego okresu pochodzi. Charakterystyczny kształt gnomonu powstał wskutek zniekształceń.
Czarno białe zdjęcie, pochodzące ze strony internetowej, którą obecnie zastępuje www.zegarysloneczne.pl, przedstawia ten zegar przed 20. - 30. latami.
Braniewo
Dobry
Kamieniec
Z Wikipedii:
Król Prus Fryderyk Wilhelm I, wydając pozwolenie na budowę pałacu, zmienił swym edyktem z 1718 r. nazwę miejscowości Habersdorf na Finckenstein, a jednocześnie nałożył na Finckensteinów obowiązek wydzielenia w nowo zbudowanym pałacu oddzielnego skrzydła, przeznaczonego na rezydencję dla siebie i swej małżonki, potrzebną królewskiej parze podczas ich monarszych podróży z Berlina do Królewca – pałac zlokalizowany był przy XVIII-wiecznym trakcie kurierskim z Berlina do Królewca. W pałacu gościli m.in. Fryderyk Wilhelm I i Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern oraz ich następcy. W 1807 r. od 1 kwietnia do 6 czerwca miał w pałacu swą kwaterę Napoleon Bonaparte; w tym czasie spędził trzy tygodnie ze swą metresą, Marią Walewską.
Zniszczony został 22 stycznia 1945 r. przez Armię Czearwoną".
Znajdujące się na ścianach pałacu zegary słoneczne są w opłakanym stanie.
Zdjęcia zegarów chwilowo pochodzą z witryny gnomonika.pl
Krekole
Międzylesie
Nowe Kawkowo
Długobór (54°13'N, 19°58'E)
Budowę kościoła rozpoczęto w XIV w., a zakończono konsekracją (przez biskupa Marcina Kromera) w 1581 r. Świątynia była wielokrotnie niszczona w wyniku działań wojennych przez Prusów, Szwedów, Niemców i Rosjan. Ostatnia restauracja kościoła miała miejsce 1725 r. i może to być prawdopodobny rok umieszczenia na jej murze zegara słonecznego.
Poniższe zdjęcie tego zegara przedstawia jego współczesny wygląd (2006 r.). Zdjęcie drugie (czarno białe) pochodzi sprzed kilkudziesięciu lat (zaczerpnięte ze strony http://www.zegarysloneczne.pl).
Drogosze (53°58'N, 20°24'E)
Zespół pałacowo-parkowy w Drogoszach (Döhnoffstädt) "był jedną z trzech największych rezydencji w Prusach Wschodnich, należał do tzw. pałaców królewskich, w których monarchowie zatrzymywali sie podczas podróży" [1]. Zbudowany został w latach 1710 - 1714 przez Bogusława Fryderyka Döhnoff.
Z dawnej małej architektury parkowej pozostały m. in. ślady zegara słonecznego. Pałac jest w chwili obecnej własnością prywatną i trudno jest wejść na teren parku, by wykonać zdjęcie zegara słonecznego lub pozostałości po nim.
Zdjęcie przedstawiające pałac w Drogoszach [1]
Obraz akwarelowy pałacu w Drogoszach [2]
[1] Pochodzi ze strony: http://www.pension-talty.de/touren-drogosze.html
[2] Pochodzi ze strony http://www.zlb.de/digitalesammlungen/SammlungDuncker/01/029%20Doenhoffstaedt.pdf
Działdowo (20,18 E, 56,18 N)
Zegar ustawiony w parku im. Jana Pawła II przy ul. Męczenników. Powstał w roku 2011.
Zegary sfotografował Wojciech Wojtkiewicz
Gietrzwałd (53°45'N, 20°13'E)
Bazylika pod wezwaniem św. Potra i Pawła, Sanktuarium Maryjne (zbudowana obok jedynego w Polsce miejsca objawień Matki Boskiej) posiada dwa zegary słoneczne pionowe: na ścianie południowo-wschodniej (zdjęcie pierwsze) i na ścianie południowo-zachodniiej (zdjęcie drugie).
Głotowo (53°58'N, 20°22'E)
Bazylika, zbudowana w obecnym kształcie w 1722 roku (poprzednie istniejące w tym miejscu kościoły były wielokrotnie niszczone), posiada trzy zegary słoneczne oraz ślad po czwartym. Zdjęcia przedstawiają kolejno: zegar na wschodniej ścianie kościoła, zegar na południowej ścianie kościoła i zegar na północnej ścianie kościoła.
Ełk (53°49'N, 22°21'E)
Zegar słoneczny wykonany na głazie narzutowym, z pionowym gnomonem imitującym gnomon trójkątny. Dawniej głaz leżał na skwerku przy skrzyżowaniu ulic Zamkowej i Wojska Polskiego, obecnie przy Centrum Edukacji Ekologicznej, ul. Parkowa 12.
foto. Wojciech Dąbrowski
Frombork (54°22'N, 19°40'E)
Zdjęcia poniżej przedstawiają budynek kanonii (obecnie Muzeum Mikołaja Kopernika) z zegarem słonecznym zaprojektowanym przez Tadeusza Przypkowskiego (tablica z "równaniem czasu" znajduje się wewnątrz), zegar na wykuszu byłego kościoła św. Mikołaja oraz cztery podwójne zegary na Wieży Radziejowskiego (zwanej potocznie Wieżą Dzwonną).
fot. Jolanta Kosicka
fot. Jolanta Kosicka
"Wśród przyrządów, jakie pozostawił po sobie [Mikołaj Kopernik], znajdował się zegar słoneczny, najprawdopodobniej - jak i reszta jego przyrządów - własnoręcznie wykonany...". Tak pisze o tym w 1973 r. Tadeusz Przypkowski w artykule "Tablica doświadczalna Kopernika w Olsztynie". Zegar, który zaginął, musiał być niewielkich rozmiarów, i był prawdopodobnie zegarem przenośnym. Pokazany poniżej kopia podróżnego zegara pierścieniowego z XVII w. jest jedynie przykładem i nie ma nic wspólnego z zaginionym zegarem Kopernika.
Pietraszewo
Tłokowo
Święta Lipka (54°1'N, 21°13'E)
Jedno najbardziej znanych sanktuariów Maryjnych na Warmii i Nazurach. Mieści się tutaj zakon Jezuitów, którego członkowie są unawani od wieków za doskonałych znawców zegarów słonecznych. Na ścianach bazyliki jest jednak tylko jeden zegar słoneczny.
Radziejowo (54°45'N, 20°12'E)
Nie jest w tej chwili znany autor tego zegara, ani rok unieszczenia go na ścianie kościoła. Dziwny, chociaż spotykany w wielu innych miejscach) kształt gnomomu to efekt jego odkształcenia powstałego podczas wykonywania instalacji odgromowej, która biegnie nad płaszczyzną zegara.
Kłębowo (54°4'N, 20°36'E)
Krosno (54°4'N, 20°36'E)
Lidzbark Warmiński (54°7'N, 20°35'E)
Zegar usytuowany na wewnętrznej północnej ścianie dziedzińca zamkowego pod pulpitowym dachem powstał w 1746 roku. Zamówił go prawdopodobnie biskup Stanisław Grabowski o czym świadczyć może umieszczony na zegarze jego herb. Autorem zegara był prawdopodobnie ks. Józef Tuławski, kanonik dobromiejski...
Natomiast Tadeusz Przypkowski twierdzi, że zegar na zamku Lidzbarskim i zegar ze Sztynortu (obecnie znajdujący się przed pałacem w Morągu) „robiła jedna reka”.
fot: Jacek Jankowski
Lidzbark Warmiński, Kamienny Krąg
Kamienny krąg powstał w październiku 2003 r. z inicjatywy Bractwa Rycerzy Herkusa Monte, założonego przez pastora Jerzego Puszcza, który jest miłośnikiem astronomii... Lidzbarski kamienny krąg zlokalizowany jest przy ul. Pięknej, nad brzegiem Łyny.
Można wysnuć z tego wniosek, że właściciele budynków, na których sa te zegary bardzo dawno im sie nie przyglądali. Nie są pewnie nawet skatalogowane, mimo, że są elementami spuścizny kulturowej i naukowej.
Niniejsza witryna internetowa pokazuje część tej spuścizny, znajdującej się w granicach administracyjnych województwa Warmińsko-Mazurskiego (a planuję rozszerzenie do granic Archidiecezji Warmińskiej) będzie ciągle rozbudowywana - w miarę pozyskiwania nowych materiałów z dziedziny historii warmińsko-mazurskiej gnomoniki oraz dziedzin z nią związanych.