Dzieje zegarów na Starym Ratuszu

Olsztyński Stary Ratusz na Starym Rynku posiada trzy zegary słoneczne. Stare fotografie pokazują zmiany, jakie zachodziły w wyglądzie tych zegarów oraz w otoczeniu Ratusza podczas ostatnich prawie stu lat.

Zdjęcie z 1908 roku przedstawia ścianę najstarszego południowego skrzydła ratusza, a na niej dwa zegary słoneczne o prostokątnych tarczach. Autora, ani daty ich powstania nie znam.

Z kolei na poniższym obrazie Paula Emila Gabla [1] z roku 1915 widać (chociaż słabo), że zegary te mają w dalszym ciągu formę prostokątną.

(własność Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie)

Natomiast na pocztówce z roku 1929 widać, że zegar ze ściany południowej ratusza przybrał formę kolistą.

Duże zmiany w wyglądzie tych zegarów słonecznych nastąpiły w latach poprzedzających drugą wojnę światową. Na zdjęciu Starego Ratusza z 1942 roku widać, że zegary mają zmienione kształty, dostosowane do ówczesnej sytuacji politycznej.

Tarcze zegarów zostały zredukowane do ciemnych wstąg, na których umieszczono cyfry godzin, wykonane uproszczonym alfabetem gotyckim (frakturą) techniką sgraffito. Nad tymi wstęgami były postaci rycerza w zbroi krzyżackiej (z lewej) oraz żołnierza Wehrmachtu (z prawej).

Po drugiej wojnie światowej, w odbudowanym Starym Ratuszu widzimy zegary nieco zmodernizowane. Pozostawiono wprawdzie cyfry z roku 1942, ale zlikwidowano kontrowersyjne postaci. O zegarach tych krytycznie wyrażał się Tadeusz Przypkowski [2], uznając je za niefunkcjonalne i błędne gnomonicznie.

Wygląd obecny

Obecnie zegary posiadają pełne gnomony, a w miejsce przedwojennych postaci wprowadzono mozaiki ceramiczne przypominające słońce. Projektował je olsztyński plastyk Andrzej Samulowski.